काही शब्दांपुरतेच आपलेपणा ठेवतात, त्यांनाही शब्दांपुरतंच आपलं ठेवावं.

आपल्या आयुष्यात अनेक लोक येतात आणि जातात. काही जण आपल्या मनात खोलवर स्थान निर्माण करतात, तर काही जण केवळ वरवरचे नाते ठेवून पुढे निघून जातात. आपण मात्र अनेकदा त्यांच्या वागण्याला फार मोठं करून पाहतो आणि नंतर निराशा अनुभवतो. काही लोकं आपल्याशी गोड बोलतात, आपलेपणाने वागतात, पण त्यांचा तो आपलेपणा काही शब्दांपुरता असतो. अशा लोकांसाठी आपणही आपले मन गुंतवून न ठेवता, त्यांना त्याच पातळीवर उत्तर द्यावं—शब्दांपुरतंच!

आपलेपणा म्हणजे नेमकं काय?

आपलेपणा म्हणजे भावनिक गुंतवणूक. कोणीतरी आपल्यासाठी आहे, आपल्याला समजून घेतं, आपल्यावर प्रेम करतं, ही भावना खूप महत्त्वाची असते. मात्र, जेव्हा हा आपलेपणा केवळ बोलण्यापुरताच असतो आणि कृतीत दिसत नाही, तेव्हा तो फक्त शब्दांचा खेळ ठरतो.

मानवी नातेसंबंधात भावनिक गुंतवणूक मोठी भूमिका बजावते. मानसशास्त्र सांगतं की, आपल्या मनाला ज्या गोष्टी महत्त्वाच्या वाटतात, त्या आपल्याला अधिक प्रभावित करतात. म्हणूनच, जेव्हा कोणी आपल्याशी गोड बोलून, आपल्या विश्वासाला तडा देतं, तेव्हा आपल्याला दुःख होतं.

का काही लोक आपलेपणा फक्त शब्दांपुरता ठेवतात?

१) स्वार्थी प्रवृत्ती:
काही लोक केवळ आपला स्वार्थ साधण्यासाठीच आपल्याशी चांगलं वागतात. त्यांना आपल्या भावना, आपली गरज याची पर्वा नसते. त्यांचा हेतू फक्त आपल्या गरजांचा उपयोग करून घेणे असतो.

२) सामाजिक मुखवटे:
समाजात स्वतःला चांगलं दाखवण्यासाठी काही लोक औपचारिकरित्या आपलेपणा दाखवतात. पण तो खरा नसतो. आपल्याला गरज असेल तेव्हा ते आपल्यापासून दूर राहतात.

३) स्थितीनुसार बदलणारी नाती:
काही नाती फक्त परिस्थितीवर अवलंबून असतात. ज्या वेळी गरज असते, त्या वेळी आपलेपणा असतो; पण परिस्थिती बदलताच तो आपलेपणा नाहीसा होतो.

४) लोकांना आनंद देण्याची मानसिकता:
काही लोकांना सर्वांशी चांगलं वागण्याची सवय असते, पण त्याचा अर्थ असा नाही की ते प्रत्येकाशी खोलवर नातं जुळवत असतात. त्यामुळे त्यांचा आपलेपणा फक्त वरवरचा राहतो.

अशा शब्दांपुरत्या आपलेपणाला आपण का गांभीर्याने घेतो?

मानसशास्त्रानुसार, माणूस भावनिकरित्या जोडला गेला की त्याला त्या नात्याची जाणीव राहते. आपल्याला जेव्हा कुणी चांगल्या शब्दांनी संबोधतं, आपली प्रशंसा करतं, आपल्याला आधार देतं, तेव्हा आपल्याला वाटतं की हे नातं खूप खास आहे.

पण सत्य हे असतं की, काही लोक फक्त बोलूनच आपलेपणाची भावना देतात. आपण मात्र त्याला सत्य मानतो आणि पुढे अपेक्षा ठेवतो. जेव्हा या अपेक्षा पूर्ण होत नाहीत, तेव्हा आपण दुखावले जातो.

अशा लोकांसोबत कसे वागावे?

१) तटस्थता ठेवा:
तुमच्या मनात त्यांच्याविषयी कोणतेही गैरसमज असतील, तर ते दूर करा. ते फक्त शब्दांपुरतेच आहेत, हे समजून घ्या आणि भावनिक गुंतवणूक करू नका.

२) अपेक्षा ठेऊ नका:
अपेक्षा ठेवल्या की दुःख होतं. म्हणूनच, ज्यांचा आपलेपणा फक्त शब्दांपुरता आहे, त्यांच्याकडून कोणतीही अपेक्षा ठेवू नका.

३) त्यांच्यासाठी स्वतःला ताणू नका:
काही लोकांना आपला उपयोग करून घ्यायची सवय असते. त्यासाठी स्वतःला ताणू नका.

४) स्वतःच्या भावनांना समजून घ्या:
जेव्हा अशा लोकांमुळे तुम्हाला वाईट वाटत असेल, तेव्हा स्वतःशी प्रामाणिक रहा. त्या भावनांना दडपून टाकू नका.

५) खऱ्या नात्यांवर भर द्या:
काही नाती फक्त बोलण्यापुरती असतात, पण काही लोक खरोखर आपले असतात. अशा लोकांना ओळखा आणि त्यांच्यासोबत जास्त वेळ घालवा.

मानसिक आरोग्यावर परिणाम

• जर आपण अशा नात्यांमध्ये गुंतलो, तर आपल्याला वारंवार निराशा येते.
• आत्मविश्वास कमी होऊ शकतो, कारण आपण गृहीत धरतो की आपल्यातच काहीतरी कमी आहे.
• सततच्या अपेक्षांमुळे मानसिक तणाव वाढू शकतो.

मानसशास्त्र सांगतं की, आपण ज्या गोष्टींवर नियंत्रण मिळवू शकत नाही, त्यावर लक्ष केंद्रित करणं निरर्थक आहे. काही लोक बदलणार नाहीत, त्यांना शब्दांपुरतेच आपलं ठेवणं हेच शहाणपण आहे.

जगात सर्वच लोक आपले नसतात. काही जण फक्त शब्दांमध्ये आपले असतात. त्यांच्यासाठी स्वतःला त्रास करून घेण्यापेक्षा त्यांना तितकंच महत्त्व द्यावं, जितकं ते आपल्याला देतात. खरं आपलेपण कृतीतून दिसतो, केवळ शब्दांतून नाही. त्यामुळे जे आपल्याशी खरोखरच जोडले गेले आहेत, त्यांच्याकडे लक्ष द्या, आणि जे फक्त शब्दांपुरते आपले आहेत, त्यांच्यासोबत तितकंच वागा—शब्दांपुरतंच!

धन्यवाद!