आपल्या आयुष्यातील अनेक व्यक्ती आपल्या स्वभावाचा, विचारांचा, आणि आचरणाचा भाग बनतात. कुटुंबीय, मित्र, सहकारी किंवा इतर जवळच्या व्यक्तींचा आपल्या दैनंदिन जीवनावर खोलवर प्रभाव असतो. काही वेळा असे आढळते की, काही व्यक्ती सतत नकारात्मक वर्तन करत असतात, चुकीचे निर्णय घेतात किंवा त्यांच्या स्वभावात कोणताही बदल होत नाही. या परिस्थितीत काय करावे, याचा विचार करून आपली मानसिक शांतता आणि समाधान कसे राखावे, याबद्दलचे विचार मांडण्याचा हा लेख प्रयत्न आहे.
१. स्वीकृती आणि समज:
पहिली आणि महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपण मान्य करणे आवश्यक आहे की, प्रत्येक व्यक्ती स्वतंत्र विचारांचे आणि स्वभावाचे असतात. त्यांची जीवनाची दृष्टी, स्वभाव आणि त्यांच्या निर्णयांची पद्धत आपल्यापेक्षा भिन्न असू शकते. काही व्यक्तींच्या वर्तणुकीत बदल करणे शक्य नसते आणि आपण त्यांच्या या वर्तनास सामोरे जाणे शिकायला हवे. अनेक वेळा, या स्वीकृतीमुळे आपली अस्वस्थता कमी होते आणि आपण त्यांच्या नकारात्मक वर्तनाचा त्रास कमी करून मानसिक शांती प्राप्त करू शकतो.
२. संवादाची भूमिका:
काही वेळा लोकांचे वर्तन त्यांच्या भावना, अनुभव किंवा समस्यांच्या परिणामस्वरूप असू शकते. योग्य संवाद साधून, त्यांची बाजू समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते. कोणत्याही निष्कर्षापर्यंत पोहोचण्याआधी त्यांच्या समस्या आणि भावना जाणून घेणे गरजेचे आहे. यामुळे तुम्हाला त्यांचे वर्तन समजण्यास मदत होईल आणि तुम्ही त्यांना योग्य मार्ग दाखवू शकता.
संवाद साधताना शांतपणे आणि सकारात्मक दृष्टिकोनातून त्यांच्याशी चर्चा करा. त्यांना दोष न देता, त्यांची समस्या काय आहे, त्यांना काय वाटते, याचा विचार करा. सहानुभूतीने ऐकल्यास, कदाचित त्यांचा दृष्टिकोन बदलू शकतो किंवा त्यांचे वर्तन सुधारू शकते.
३. निराश होण्याऐवजी सहनशीलता आणि संयम:
जर तुम्ही प्रयत्न करूनही व्यक्तीचे वर्तन बदलत नसेल, तर निराश होण्याऐवजी संयम राखणे महत्त्वाचे आहे. प्रत्येकजण त्वरित बदलू शकत नाही. त्यांची व्यक्तिमत्वाची जडणघडण, जीवनातील अनुभव आणि सवयींची मुळे खोलवर असू शकतात. अशा व्यक्तींशी व्यवहार करताना सहनशीलतेची गरज आहे. त्यांचा स्वभाव आणि वर्तन बदलण्यासाठी त्यांना वेळ द्यावा लागेल.
४. स्वतःच्या मर्यादांचे भान ठेवणे:
काही वेळा, आपल्याला असे वाटते की आपण दुसऱ्यांच्या जीवनातील समस्या सोडवू शकतो. पण हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे की आपण प्रत्येकाच्या समस्या सोडवू शकत नाही. आपण मदत करू शकतो, मार्गदर्शन करू शकतो, पण त्यांच्यावर पूर्णपणे नियंत्रण ठेवणे आपल्या हातात नसते. स्वतःच्या मर्यादांचे भान ठेवणे आणि स्वतःच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ देणे टाळणे आवश्यक आहे.
५. व्यावहारिक आणि भावनिक अंतर राखा:
जेव्हा कोणतीही व्यक्ती सतत नकारात्मक वर्तन करत राहते, तेव्हा आपल्याला त्यांच्याशी व्यावहारिक किंवा भावनिक अंतर ठेवण्याची गरज असते. याचा अर्थ असा नाही की, तुम्ही त्यांच्याशी नातं तोडावं, पण त्यांच्याशी तुमचा संपर्क मर्यादित ठेवावा. त्यांच्याशी असणारे भावनिक बंधन नियंत्रित करणे तुमच्या मानसिक शांतीसाठी उपयुक्त ठरू शकते.
६. स्वत:च्या भावनांचा आणि मानसिकतेचा विचार:
कधी कधी दुसऱ्यांचे वर्तन बदलण्याच्या प्रयत्नात आपण आपल्याच मानसिकतेला आणि भावनांना दुय्यम स्थान देतो. हे टाळावे. दुसऱ्याच्या वर्तनामुळे तुमच्या मनःस्थितीवर परिणाम होत असेल, तर त्या परिणामांवर लक्ष देणे आवश्यक आहे. आत्मपरीक्षण करणे, स्वतःच्या भावनांना वेळ देणे, ध्यान, योग किंवा इतर तंत्रांचा वापर करून स्वत:ला शांत करणे उपयुक्त ठरू शकते.
७. व्यावसायिक मदतीचा विचार करा:
काही परिस्थितीत, विशेषत: जेव्हा एखाद्या व्यक्तीचे वर्तन त्यांच्याच आणि तुमच्या मानसिकतेवर खोलवर परिणाम करत असेल, तेव्हा तज्ज्ञांची मदत घेणे आवश्यक असते. समुपदेशन, मानसोपचार, किंवा इतर मानसिक तज्ज्ञांशी चर्चा करून तुम्ही योग्य मार्गदर्शन घेऊ शकता. काही वेळा तज्ज्ञांचा दृष्टीकोन एखाद्या व्यक्तीच्या वर्तनात बदल घडवून आणू शकतो.
८. त्यांच्याशी सकारात्मक अपेक्षा ठेवा:
आपण ज्या व्यक्तींकडून काही बदलांची अपेक्षा करतो, त्यांच्याशी सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवणे महत्त्वाचे आहे. जरी त्यांनी आतापर्यंत नकारात्मक वर्तन केले असेल, तरी त्यांच्यात सुधारणा होऊ शकते. विश्वास ठेवा की, प्रत्येक व्यक्तीच्या आत बदल होण्याची क्षमता आहे. कधीकधी आपल्या सकारात्मक अपेक्षांमुळे आणि विश्वासामुळेही समोरची व्यक्ती बदलण्याची प्रेरणा मिळवू शकते.
९. निराशा स्वीकारा, परंतु पुढे जा:
काही वेळा, कोणत्याही प्रयत्नानंतरही समोरील व्यक्तीच्या वर्तनात सुधारणा होत नाही. अशा वेळी निराश होणे स्वाभाविक आहे, पण निराशेमध्ये अडकून पडणे टाळा. निराशा स्वीकारा, पण त्यापलीकडे विचार करून पुढील आयुष्यात कसे सकारात्मक रहायचे, याचा विचार करा. काही गोष्टी आपल्या हातात नसतात, आणि त्या गोष्टी सोडून देणेच कधी कधी चांगले ठरते.
१०. तुमच्या नात्यांचा पुनर्विचार करा:
शेवटी, जर एखादी व्यक्ती वारंवार नकारात्मक वर्तन करत असेल आणि त्याच्यामुळे तुमच्या जीवनात त्रास होत असेल, तर त्या नात्याचा पुनर्विचार करण्याची वेळ येते. प्रत्येक नाते टिकविण्याचे प्रयत्न करणे महत्त्वाचे असते, परंतु काही वेळा ते नाते आपल्या मानसिकतेसाठी विषारी ठरू शकते. अशा परिस्थितीत, त्या व्यक्तीपासून दूर जाणे किंवा त्यांच्या संपर्कातून बाहेर पडणे तुमच्यासाठी योग्य ठरू शकते.
आपल्या जीवनातील काही व्यक्ती सुधरत नसतील, तर त्यांच्याशी कसा व्यवहार करायचा, हे एक महत्त्वाचे कौशल्य आहे. प्रत्येक व्यक्ती वेगळी असते, त्यांची जीवनशैली, त्यांचे विचार आणि निर्णय घेण्याची पद्धत वेगळी असते. हे लक्षात ठेवून, त्यांच्या वर्तनामुळे आपल्याला त्रास होणार नाही यासाठी संयम, संवाद, स्वीकृती आणि भावनिक अंतर राखणे महत्त्वाचे आहे. तुमची मानसिक शांतता आणि समाधान टिकवून ठेवण्यासाठी या गोष्टींचा वापर करता येईल.
धन्यवाद!
गोळ्या घेण्यापेक्षा मानसिक समस्येतून बाहेर पडण्यासाठी ‘आपलं मानसशास्त्र’ ची मदत घ्या.