समजूतदार व्यक्ती म्हणजे एक अशी व्यक्ती जी परिस्थितीला समजून घेते, योग्य निर्णय घेते आणि स्वतःच्या वर्तणुकीत संतुलन ठेवते. ही समजूतदारपणा मिळवणं हे एखाद्या व्यक्तीच्या अनुभवावर, जीवनातील संघर्षांवर आणि त्याच्या भावनिक स्थिरतेवर अवलंबून असतं. पण या समजूतदारतेमुळेच त्याच्याकडून काही गोष्टी कधीही बोलल्या जात नाहीत. त्याने ज्या गोष्टी सहन केलेल्या असतात, त्या सगळ्याचा जास्तीत जास्त भाग तो आपल्या आतच ठेवतो. त्यामागे अनेक कारणे असू शकतात.
सहनशीलतेची भूमिका:
समजूतदार व्यक्ती सहनशील असते. त्याला माहित असतं की प्रत्येक गोष्ट बोलण्यासारखी नसते आणि सर्व अनुभव उघड करणं गरजेचं नाही. माणूस जेव्हा कठीण प्रसंगांना सामोरे जातो, तेव्हा त्याच्या सहनशक्तीची कसोटी लागते. हीच सहनशक्ती समजूतदार माणसाला इतरांपेक्षा वेगळं करते. त्याने जे अनुभवलेलं असतं, ते अनेकदा त्याच्यासाठी शिक्षणाचं साधन असतं. त्यातून तो स्वतः शिकतो आणि इतरांना न सांगता, फक्त शांतपणे त्या अनुभवांचा स्वीकार करतो.
प्रत्येक गोष्ट उघड करण्याची गरज नसते:
समजूतदार माणसाला हे कळतं की सर्व अनुभव उघड करणं योग्य नाही. कारण प्रत्येक माणूस ते अनुभव समजून घेईलच असं नाही. एखाद्याची वेदना, ताणतणाव किंवा संघर्ष इतरांच्या दृष्टीने तितका महत्त्वाचा किंवा समजण्यासारखा वाटत नाही. त्यामुळे तो व्यक्ती अनेकदा आपले दुखणे किंवा दुःख आतच दाबून ठेवतो. तो समजून घेतो की प्रत्येक गोष्टीवर प्रतिक्रिया देणं किंवा प्रत्येक दुःख बोलणं गरजेचं नाही.
स्वतःची मानसिकता सांभाळणे:
समजूतदार माणसाला हे समजतं की बाहेरच्या जगात त्याच्या भावना किंवा विचार सगळ्यांनाच कळतील असं नाही. त्याला आपल्या मानसिकतेचा ताळमेळ राखावा लागतो. अनेकदा काही गोष्टींवर तो शांत राहणं पसंत करतो. त्याने जे काही सहन केलेलं असतं, ते त्याच्या आत एक मोठं संघर्षाचं वादळ निर्माण करतं, पण तो त्यावर नियंत्रण ठेवतो. हे नियंत्रण ठेवणं सोपं नसतं, पण हेच त्याच्या समजूतदारतेचं प्रतिक असतं.
मानसिक स्थैर्य:
जेव्हा एखादी व्यक्ती सतत संघर्षांना तोंड देत असते, तेव्हा तिच्या भावनिक आणि मानसिक स्थैर्याची भूमिका फार महत्त्वाची ठरते. समजूतदार माणूस बाहेरून कितीही शांत दिसला तरी त्याच्या आत संघर्ष आणि भावनांचं झंझावत सुरू असतं. पण तो त्यावर नियंत्रण ठेवतो. त्याचं मानसिक स्थैर्य त्याला परिस्थितीशी जुळवून घेण्यास मदत करतं आणि म्हणूनच तो सर्व काही सांगण्याऐवजी फक्त आवश्यक तेच बोलतो.
संवादाची कला:
समजूतदार व्यक्तीला हे माहीत असतं की संवादातून फक्त बोलणं नव्हे, तर वेळोवेळी न बोलणं सुद्धा महत्त्वाचं असतं. त्याला कधी बोलायचं आणि कधी शांत राहायचं, याचा ठराविक अंदाज असतो. तो संवादातून केवळ शब्द व्यक्त करत नाही, तर शांत राहूनही बरेच काही सांगतो. अनेकदा त्याने सहन केलेल्या गोष्टींची त्याला जाणीव असते, पण त्या गोष्टींची योग्यवेळीच चर्चा करणं त्याला योग्य वाटतं.
नकारात्मकतेपासून दूर राहणं:
समजूतदार माणूस नकारात्मकतेपासून दूर राहतो. त्याला माहित असतं की प्रत्येक गोष्ट उघड केली तर ती नकारात्मक परिणाम घडवू शकते. तो या गोष्टींवर काबू ठेवतो आणि आपल्या भावनांना शांतपणे व्यक्त करतो. त्याला वाटतं की ज्या गोष्टींमुळे तणाव वाढू शकतो, त्याचं महत्त्व कमी करणं योग्य आहे. त्याने सहन केलेल्या गोष्टींवर उगाच चर्चा केल्याने परिस्थिती आणखीन गुंतागुंतीची होऊ शकते.
जीवनातल्या संघर्षांचा अनुभव:
समजूतदार माणसाच्या जीवनात संघर्ष ही एक अविभाज्य बाब असते. त्याने अनेकदा असे प्रसंग पाहिलेले असतात जे इतरांना कल्पनेपेक्षा कठीण वाटतील. पण या संघर्षांतूनच त्याचं व्यक्तिमत्त्व घडतं. तो संघर्षांना स्वीकारतो आणि त्यातून शिकतो. त्याच्या जीवनातले अनुभव त्याला समजूतदार बनवतात, पण तो सर्वांशी ते अनुभव शेअर करत नाही, कारण प्रत्येकाने ते अनुभवलेले नसतात आणि प्रत्येक जण त्यांना समजून घेईल असं नाही.
नाती जपण्याची कला:
समजूतदार माणसाला नाती जपणं महत्त्वाचं वाटतं. त्याला माहित असतं की उगाच छोट्या छोट्या गोष्टींवरून नाती तुटू शकतात. त्याचं जीवनातील अनुभव त्याला शिकवतात की प्रत्येक गोष्ट बोलण्यासारखी नसते. तो विचारपूर्वक निर्णय घेतो की कधी बोलावं आणि कधी शांत राहावं. तो आपल्याला दुखावणाऱ्या गोष्टींचा विचार करून नाती तुटू नयेत म्हणून त्यांना दाबून ठेवतो. यामुळे त्याचं व्यक्तिमत्त्व अधिक प्रगल्भ होतं.
स्वतःच्या भावनांवर नियंत्रण:
समजूतदार माणसाला आपल्या भावनांवर काबू ठेवता येतो. त्याला माहीत असतं की भावना उगाच बाहेर व्यक्त केल्या तर त्याचा विपरित परिणाम होऊ शकतो. तो आपल्या भावना आपल्या आतच ठेवतो आणि परिस्थितीनुसार योग्य वेळीच त्या व्यक्त करतो. त्याच्या भावनांमुळे इतरांना त्रास होणार नाही याची तो काळजी घेतो. यामुळेच त्याने ज्या गोष्टी सहन केलेल्या असतात त्या तो प्रत्येकाशी शेअर करत नाही.
समाजातील अपेक्षा:
समजूतदार माणसाच्या आसपासच्या लोकांच्या अपेक्षा अधिक असतात. त्याला प्रत्येकाने एक आदर्श व्यक्ती म्हणून पाहिलं जातं. त्यामुळे त्याच्यावर जास्त अपेक्षा असतात की तो कधी चूक करणार नाही किंवा नेहमीच योग्य निर्णय घेईल. या अपेक्षांमुळेच त्याला अनेकदा आपले दुःख, तणाव आणि अनुभव स्वतःपुरतेच मर्यादित ठेवावे लागतात. समाजातील या भूमिकेमुळे तो सर्व काही सांगू शकत नाही आणि शांतपणे ते सहन करतो.
समजूतदार माणूस म्हणजे अनुभवांच्या समुद्रात पोहत असलेली एक अशी व्यक्ती आहे, जी संघर्षांना स्वीकारून त्यातून स्वतःला घडवते. त्याने कितीही सहन केलेलं असलं तरी त्याचा प्रत्येक अनुभव उघडपणे सांगणं त्याला योग्य वाटत नाही. तो आपली सहनशीलता, भावनांवरचा ताबा, आणि जीवनातले अनुभव यांना सांभाळून ठेवतो. त्याच्या समजूतदारतेतून तो इतरांना एक नवा दृष्टिकोन देतो, पण त्याच्या आतल्या संघर्षांची कहाणी तो त्याच्याच मनात दडवून ठेवतो.
धन्यवाद!
गोळ्या घेण्यापेक्षा मानसिक समस्येतून बाहेर पडण्यासाठी ‘आपलं मानसशास्त्र’ ची मदत घ्या.

छान
👍👍👍