आजच्या धावपळीच्या जीवनात मानसिक स्वास्थ्य राखणे हे खूप महत्त्वाचे झाले आहे. अनेकदा आपण आपल्या स्वतःच्या जीवनात, कुटुंबात, कामात किंवा सामाजिक संबंधांमध्ये इतके गुंततो की, आपले मानसिक स्वास्थ्य दुर्लक्षित होते. मानसिक आरोग्य बिघडल्यामुळे चिंता, नैराश्य, आणि आत्मविश्वासाची कमतरता निर्माण होऊ शकते. म्हणूनच, कोणत्या गोष्टी सोडून दिल्यास मानसिक आरोग्य सुधारू शकते, याबद्दल सखोल विचार करणे गरजेचे आहे. खाली दिलेल्या काही गोष्टी सोडून दिल्यास तुमच्या मानसिक स्वास्थ्यावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
१. नकारात्मक विचार
प्रत्येकाच्या मनात कधीकधी नकारात्मक विचार येतात, परंतु या विचारांचा आपल्या जीवनावर किती परिणाम होतो, हे आपल्या विचार करण्याच्या पद्धतीवर अवलंबून आहे. नकारात्मक विचार सतत मनात येत असतील तर ते आपल्या आत्मविश्वासाला तडा देऊ शकतात आणि भविष्याबद्दल चिंता निर्माण करू शकतात. हे विचार थांबवण्यासाठी स्व-सजगता आणि विचारांवर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे.
नकारात्मक विचार सोडून देणे म्हणजेच आपण जे घडू शकत नाही किंवा आपल्या नियंत्रणात नसलेल्या गोष्टींवर विचार करणे थांबवले पाहिजे. त्याऐवजी, वर्तमानातील सकारात्मक गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करा. हे केल्याने तुमचा आत्मविश्वास वाढेल आणि तुम्ही शांत आणि आनंदी वाटू लागाल.
२. परफेक्शनिझमचा आग्रह
परफेक्शनिझम म्हणजे प्रत्येक गोष्ट योग्य असावी अशी अपेक्षा ठेवणे. ही अपेक्षा कधीच पूर्ण होत नाही, कारण प्रत्येक माणसात काही ना काही त्रुटी असतात. परफेक्ट होण्याच्या इच्छेतून निर्माण झालेली असंतोषता आणि अस्वस्थता तुमचे मानसिक आरोग्य बिघडवू शकते. सतत स्वतःला दोष देणे, काहीतरी चुकले की स्वतःवर कठोर होणे हे परफेक्शनिझमचे लक्षण आहे.
यापेक्षा, “योग्य” नव्हे तर “योग्यतेच्या जवळ” असा दृष्टीकोन ठेवला पाहिजे. गोष्टी पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे, परंतु त्या प्रत्येकवेळी १००% परिपूर्ण असायला हव्यात असा आग्रह धरणे मानसिक थकवा आणू शकतो. याऐवजी, आपल्या प्रयत्नांची कदर करणे आणि प्रगतीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
३. इतरांच्या अपेक्षांची चिंता
आपण समाजात राहतो, त्यामुळे इतरांच्या अपेक्षा आणि त्यांचे विचार महत्त्वाचे असतात, परंतु या अपेक्षांचा ओझं सतत स्वतःवर घेणे हे मानसिक स्वास्थ्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. इतरांच्या अपेक्षांमध्ये आपण स्वतःला इतके गुंतवतो की, त्यांचा विचार करताना आपण स्वतःच्या भावना आणि गरजा विसरून जातो.
आपल्या जीवनातील निर्णय इतरांच्या अपेक्षांवर आधारित असू नयेत. त्याऐवजी, आपल्या स्वतःच्या इच्छांचा आणि गरजांचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. आपल्याला काय हवे आहे, आपले उद्दिष्ट काय आहे, आणि आपण काय करणे योग्य समजतो, याचा विचार करून निर्णय घेतल्यास मानसिक शांती मिळेल.
४. तक्रारी आणि दुःख
तक्रारी आणि दुःख यांमध्ये अडकून राहणे हे मानसिक आरोग्यासाठी अत्यंत हानिकारक असते. एखाद्या गोष्टीवर सातत्याने तक्रार करत राहणे, दुःखाला चिरडून ठेवणे हे आपल्या मनाला आणि शरीरालाही थकवते. जे घडले आहे ते बदलू शकत नाही, परंतु त्यावर तक्रार करून काही साध्य होत नाही.
तक्रारींना बाजूला ठेवून वर्तमानावर लक्ष केंद्रित करा. जे झालं ते सोडून द्या, त्यातून काहीतरी शिकण्याचा प्रयत्न करा, आणि भविष्याकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहा. यामुळे तुम्हाला तुमच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवता येईल आणि तुम्ही मानसिक दृष्ट्या अधिक सशक्त बनाल.
५. नकारात्मक लोकांशी संबंध
तुमच्या आयुष्यातील काही लोक सतत नकारात्मक विचार करतात किंवा तुमच्यावर टीका करतात, तर अशा लोकांपासून दूर राहणे हीच उत्तम गोष्ट असू शकते. नकारात्मक लोकांशी सतत संपर्कात राहिल्यास तुमच्या मनावर त्यांचा प्रभाव पडतो, आणि यामुळे तुमचे मानसिक आरोग्य बिघडू शकते.
सकारात्मक आणि प्रेरणादायक लोकांशी संबंध ठेवणे हे मानसिक स्वास्थ्यासाठी फायदेशीर असते. अशा लोकांसोबत वेळ घालवल्यास तुमचा आत्मविश्वास वाढेल आणि तुम्हाला जीवनातील आव्हानांशी सामना करण्यासाठी नवी ऊर्जा मिळेल.
६. असुरक्षितता आणि भीती
जीवनात असुरक्षितता ही अपरिहार्य असते, परंतु त्यातून भीती आणि काळजी निर्माण होते. ही भीती आपल्या निर्णयांवर, विचारांवर आणि कृतींवर परिणाम करते. भीतीमुळे आपण काही निर्णय घेत नाही किंवा आपल्याला हवे असलेले धाडस करत नाही.
भीतीला सामोरे जाणे आणि असुरक्षिततेचा सामना करणे हे मानसिक आरोग्यासाठी अत्यावश्यक आहे. आपल्या भीतींना ओळखा आणि त्यावर उपाय शोधा. आपण एकदा त्यांना सामोरे गेलात की, तुम्ही अधिक आत्मविश्वासाने आणि शांतपणे निर्णय घेऊ शकाल.
७. सतत नियंत्रणात राहण्याची अपेक्षा
काही लोकांना जीवनातील प्रत्येक गोष्ट त्यांच्या नियंत्रणात असावी असे वाटते. यामुळे त्यांना सतत चिंता, अस्वस्थता, आणि तणावाचा सामना करावा लागतो. जीवनातील प्रत्येक गोष्ट नियंत्रणात ठेवणे शक्य नाही, आणि हे समजून घेतले की मानसिक ताण कमी होऊ शकतो.
सततच्या नियंत्रणाच्या अपेक्षेपेक्षा गोष्टी कशा घडतात याचा स्विकार करा. यामुळे तुम्हाला तणाव कमी वाटेल आणि तुमची मानसिक आरोग्य सुधारेल. जे काही नियंत्रणात आहे त्यावर लक्ष केंद्रित करा, आणि जे नाही त्याला सोडून द्या.
८. भूतकाळातील चुका
भूतकाळातील चुका आणि त्यांचं ओझं सतत बाळगणं ही मानसिक आरोग्यासाठी खूप हानिकारक असते. प्रत्येकजण चुकतो, परंतु त्या चुका शिकण्यासाठी असतात, आपल्याला पुढील वेळेस योग्य निर्णय घेण्यासाठी मार्गदर्शन करतात. जर आपण त्या चुका सतत मनात ठेवल्या, तर आपण वर्तमान आणि भविष्याचा आनंद घ्यायला अडखळतो.
भूतकाळातील चुका स्वीकारून त्यातून धडे घेणे आवश्यक आहे. त्या चुकांवर विचार करून स्वतःला दोष देणे थांबवा आणि पुढे कसे जावे याचा विचार करा. यामुळे तुमच्या मनावरचा ताण कमी होईल आणि तुमच्या भविष्याला अधिक सकारात्मक पद्धतीने पाहण्याची दृष्टी मिळेल.
९. तुलनात्मक विचार
आपल्या स्वतःची इतरांशी तुलना करणे ही एक मानसिक थकवा आणणारी सवय आहे. सोशल मीडियाच्या जमान्यात आपण इतरांच्या यशाकडे पाहून स्वतःला कमी समजतो, पण प्रत्येक व्यक्तीची परिस्थिती वेगळी असते. इतरांच्या जीवनाशी तुलना करून आपण आपल्या यशाचा आनंद घेऊ शकत नाही.
स्वतःची तुलना करणे थांबवा आणि आपल्या यशाचा आनंद घ्या. स्वतःच्या प्रगतीवर लक्ष केंद्रित करा. इतरांचे यश तुमच्या यशाशी तुलना करण्याची गरज नाही. प्रत्येकाची प्रवास वेगळा असतो, आणि तुम्हाला तुमचा मार्ग स्वतः निवडायला हवा.
स्वतःच्या मानसिक स्वास्थ्यासाठी वरील गोष्टी सोडून देणे गरजेचे आहे. नकारात्मक विचार, परफेक्शनिझमचा आग्रह, इतरांच्या अपेक्षांची चिंता, तक्रारी, नकारात्मक लोकांशी संबंध, असुरक्षितता, सतत नियंत्रणाची अपेक्षा, भूतकाळातील चुका, आणि तुलना या सर्व गोष्टी आपल्या मानसिक आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतात. त्याऐवजी, सकारात्मक दृष्टिकोन, आत्मस्वीकृती, आणि स्व-सजगता यांचा अवलंब केल्यास आपले मानसिक स्वास्थ्य सुधारेल आणि आपण अधिक आनंदी, शांत, आणि समाधानी जीवन जगू शकाल.
धन्यवाद!
गोळ्या घेण्यापेक्षा मानसिक समस्येतून बाहेर पडण्यासाठी ‘आपलं मानसशास्त्र’ ची मदत घ्या.
खूप छान