वैवाहिक नात्यात मतभेद होणे अगदी स्वाभाविक आहे. दोन वेगवेगळ्या स्वभावाची, वेगवेगळ्या अनुभवांची आणि वेगवेगळ्या अपेक्षांची माणसं जेव्हा एकत्र आयुष्य जगतात, तेव्हा प्रत्येक गोष्ट आपल्या मनासारखी होईलच असं नाही.
पण समस्या मतभेदांमध्ये नसते. समस्या ते मतभेद आपण कसे हाताळतो यामध्ये असते.
अनेक जोडप्यांमध्ये एक गोष्ट वारंवार दिसते. दोघांनाही काहीतरी त्रास होत असतो, पण त्याबद्दल शांतपणे बोलण्याऐवजी दोघेही मनात साठवत राहतात. एखाद्या दिवशी छोट्या कारणावरून मोठं भांडण होतं. त्या भांडणात सध्याच्या विषयापेक्षा जुन्या अनेक गोष्टी बाहेर येतात.
मग प्रश्न पडतो, आपण बोलून गोष्टी का सोडवत नाही?
१. बोलण्यापेक्षा जिंकण्याची इच्छा मोठी होते
भांडण सुरू झालं की अनेकदा आपला उद्देश समस्या सोडवणे नसतो. आपला उद्देश समोरच्याला आपण बरोबर आहोत हे सिद्ध करणे होतो.
“माझीच बाजू योग्य आहे.”
“त्याने आधी माफी मागायला हवी.”
“चूक माझी नाही.”
असा विचार सुरू झाला की संवाद हळूहळू वादामध्ये बदलतो.
नात्यात मात्र प्रश्न हा नसतो की कोण जिंकलं?
प्रश्न असतो, आपलं नातं जिंकलं का?
२. मनात साठलेल्या जुन्या गोष्टी अडथळा बनतात
आजचा विषय छोटा असतो, पण बोलताना दहा वर्षांपूर्वीची घटना बाहेर येते.
“तेव्हाही तू असंच केलं होतंस.”
“तुझ्या आईच्या वेळीही तू माझी बाजू घेतली नव्हतीस.”
“माझ्या भावना तुला कधीच समजल्या नाहीत.”
अशा जुन्या घटना मनात साठत गेल्या की प्रत्येक नवीन प्रसंग जुन्या दुखण्याला स्पर्श करतो.
म्हणून काही वेळा आपण वर्तमानातील व्यक्तीशी भांडत नसतो, तर भूतकाळातील दुखापतीशी प्रतिक्रिया देत असतो.
३. भावना व्यक्त करण्याऐवजी आरोप केले जातात
“तू कधीच माझं ऐकत नाहीस.”
“तुला माझी काहीच किंमत नाही.”
“तू स्वार्थी आहेस.”
अशी वाक्यं समोरच्याला समजून घेण्यापेक्षा बचावात्मक बनवतात.
त्याऐवजी,
“तू माझं ऐकत नाहीस” याऐवजी
“मी बोलताना माझं ऐकलं जात नाही असं मला वाटतं, त्यामुळे मला एकटं वाटतं.”
असं सांगितलं तर संवादाची शक्यता वाढते.
कारण आरोप व्यक्तीवर असतो, पण भावना व्यक्त केल्याने समस्या समोर येते.
४. शांत राहणं म्हणजे समस्या सुटली असं नसतं
काही लोक भांडण टाळण्यासाठी पूर्णपणे शांत होतात.
ते म्हणतात, “जाऊ दे.”
पण मनात मात्र सगळं सुरू असतं.
अशा प्रकारची शांतता काही वेळा बाहेरून नातं शांत ठेवते, पण आतून भावनिक अंतर वाढवत जाते.
म्हणून थोडा वेळ शांत राहणे आणि कायमच संवाद टाळणे यात फरक आहे.
मन शांत करण्यासाठी काही वेळ दूर राहणं योग्य आहे. पण नंतर विषयावर पुन्हा बोलणं तितकंच महत्त्वाचं आहे.
५. समोरच्याने आपल्याला न सांगताच समजून घ्यावं अशी अपेक्षा असते
वैवाहिक नात्यात अनेकदा एक अपेक्षा असते,
“तो/ती माझ्यावर प्रेम करत असेल तर त्याला माझ्या मनात काय आहे हे समजायला हवं.”
पण कोणताही माणूस दुसऱ्याच्या मनातलं पूर्णपणे वाचू शकत नाही.
आपल्याला काय दुखतंय, काय अपेक्षित आहे, कशाची भीती वाटते, काय बदल हवा आहे हे स्पष्टपणे सांगावं लागतं.
नात्यात प्रेम महत्त्वाचं आहे, पण प्रेमासोबत स्पष्ट संवादही आवश्यक आहे.
मग बोलायचं कसं?
भांडणाच्या वेळी लगेच निर्णय घेण्यापेक्षा आधी दोघांनी स्वतःला शांत करावं.
त्यानंतर एकमेकांना दोष न देता तीन गोष्टी सांगता येतात.
मला काय वाटलं?
मला नेमकं काय दुखलं?
आता मला काय अपेक्षित आहे?
उदाहरणार्थ,
“तू माझ्यासाठी वेळ देत नाहीस” असं म्हणण्याऐवजी,
“आपण दोघांनी आठवड्यातून थोडा वेळ फक्त एकमेकांसाठी ठेवला तर मला आपलं नातं अधिक जवळचं वाटेल.”
असं बोलणं अधिक परिणामकारक ठरू शकतं.
आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ऐकणं.
समोरचा बोलत असताना लगेच उत्तर देण्याची तयारी न करता त्याला पूर्ण बोलू द्या.
कधी कधी व्यक्तीला उपाय नको असतो. तिला फक्त एवढं जाणवायला हवं असतं की, “माझं म्हणणं कुणीतरी समजून घेतलं.”
शेवटी एक महत्त्वाची गोष्ट
वैवाहिक नातं म्हणजे मतभेद नसलेलं नातं नाही.
मतभेद झाल्यानंतर पुन्हा एकमेकांपर्यंत पोहोचता येणं हे निरोगी नात्याचं लक्षण आहे.
प्रत्येक वेळी कोण बरोबर आणि कोण चूक हे शोधण्यापेक्षा,
“आपल्यामध्ये ही समस्या का निर्माण झाली?”
“आपण दोघं मिळून यावर काय करू शकतो?”
हा प्रश्न विचारला तर नात्याचा दृष्टिकोन बदलतो.
कारण संसारात प्रत्येक वाद जिंकायचा नसतो.
काही वाद समजून घ्यायचे असतात.
काही भावना ऐकून घ्यायच्या असतात.
आणि काही गोष्टी अहंकार बाजूला ठेवून बोलून सोडवायच्या असतात.
शेवटी नात्यात कोण जिंकलं यापेक्षा, नातं टिकवताना दोघांनी एकमेकांना किती समजून घेतलं हे अधिक महत्त्वाचं असतं.
धन्यवाद.