आयुष्यात काही माणसं आपल्याला खूप जवळची वाटतात. त्यांच्या सोबत आपण आपले सुख-दुःख शेअर करतो, आपली स्वप्नं सांगतो आणि कधी कधी आपल्या आयुष्याचा बराचसा आधार त्यांच्यावर ठेवतो. पण प्रत्येक व्यक्ती कायम आपल्यासोबत राहीलच असं नाही. काही लोक परिस्थितीमुळे दूर जातात, काहींचे विचार बदलतात, काही नाती संपतात आणि काही वेळा आपण कितीही प्रयत्न केले तरी समोरची व्यक्ती आपली साथ देत नाही.
अशा वेळी आपल्याला खूप मोठा धक्का बसतो. मनात प्रश्न निर्माण होतात, “माझ्याबरोबरच असं का झालं?”, “मी कुठे कमी पडलो?”, “आता माझं काय होणार?” आणि हळूहळू आपण स्वतःलाच दोष द्यायला सुरुवात करतो.
पण अशा परिस्थितीत एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवायला हवी, कोणी तुमची साथ सोडली म्हणून तुम्ही स्वतःची साथ सोडण्याचं कारण नाही.
मानसशास्त्राच्या दृष्टीने पाहिलं तर माणसाला भावनिक आधाराची गरज असते. आपल्याला स्वीकारलं जावं, आपल्याला समजून घेतलं जावं आणि कठीण काळात कोणीतरी आपल्या बाजूला उभं राहावं, अशी नैसर्गिक इच्छा असते. त्यामुळे जवळची व्यक्ती दूर गेल्यावर दुःख होणं अगदी स्वाभाविक आहे. त्या दुःखाला कमकुवतपणा समजण्याची गरज नाही.
पण दुःख आणि स्वतःला हरवून बसणं यात फरक आहे.
एखादी व्यक्ती तुमच्या आयुष्यातून गेली म्हणून तुमची किंमत कमी होत नाही. एखादं नातं संपलं म्हणून तुम्ही अपयशी ठरत नाही. कोणीतरी तुम्हाला नाकारलं म्हणून तुम्ही नाकारण्यासारखे आहात, असंही नाही.
कधी कधी आपण एखाद्या व्यक्तीला गमावण्याच्या भीतीने स्वतःच्या गरजा, भावना आणि स्वाभिमानाकडे दुर्लक्ष करतो. समोरची व्यक्ती आपल्यासोबत राहावी म्हणून आपण सतत स्वतःमध्ये बदल करत राहतो. आपल्याला काय हवं आहे यापेक्षा समोरच्याला काय हवं आहे, याचा विचार जास्त करतो.
हळूहळू आपली ओळखच दुसऱ्या व्यक्तीभोवती तयार होते.
आणि जेव्हा ती व्यक्ती दूर जाते, तेव्हा आपल्याला असं वाटतं की आपलं संपूर्ण आयुष्यच रिकामं झालं आहे.
म्हणूनच स्वतःची साथ देणं शिकणं खूप महत्त्वाचं आहे.
स्वतःची साथ देणं म्हणजे स्वतःच्या प्रत्येक चुकीचं समर्थन करणं नाही. स्वतःची साथ देणं म्हणजे आपल्या चुका स्वीकारून त्यातून शिकणं. स्वतःच्या भावनांना समजून घेणं. स्वतःला सतत दोष देणं थांबवणं. कठीण काळात स्वतःशी प्रेमाने बोलणं.
आपण एखाद्या जवळच्या व्यक्तीला दुःख झालं तर त्याला म्हणतो, “काळजी करू नकोस, सगळं ठीक होईल.” पण स्वतः दुःखी झाल्यावर मात्र आपण स्वतःलाच म्हणतो, “तुझ्यामुळेच हे झालं”, “तू पुरेसा चांगला नाहीस”, “तुझ्यातच काहीतरी कमी आहे.”
हीच गोष्ट बदलण्याची गरज आहे.
स्वतःशी बोलताना आपण ज्या व्यक्तीवर प्रेम करतो, तिच्याशी जसं बोलू तसं स्वतःशी बोलायला शिकायला हवं.
कोणी तुमच्यापासून दूर गेलं तर त्यांच्यामागे स्वतःचा आत्मसन्मान गमावून धावण्यापेक्षा काही काळ थांबा. मनाला दुःख होऊ द्या. आठवणी येऊ द्या. रडावंसं वाटत असेल तर रडा. पण त्या दुःखात स्वतःला विसरू नका.
कारण आयुष्यातील प्रत्येक नातं कायमचं असेल असं नाही. काही माणसं आपल्याला आयुष्यभर साथ देतात, काही काही काळासाठी येतात आणि काही आपल्याला महत्त्वाचा धडा शिकवून निघून जातात.
त्यामुळे एखादं नातं संपलं तर स्वतःलाही संपवून टाकू नका.
तुमचं आयुष्य त्या एका व्यक्तीपेक्षा खूप मोठं आहे.
तुमच्याकडे अजून अनेक नाती आहेत. अनेक शक्यता आहेत. अनेक स्वप्नं आहेत. आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे तुम्ही स्वतः आहात.
स्वतःची साथ देणं म्हणजे स्वतःच्या आयुष्याची जबाबदारी स्वीकारणं. “माझ्यासोबत कोण आहे?” या प्रश्नापेक्षा “मी स्वतःसोबत कसा उभा राहू शकतो?” हा प्रश्न विचारणं.
कधी कधी आयुष्यात अशी वेळ येते की आजूबाजूला माणसं असूनही आपण एकटे वाटतो. अशा वेळी स्वतःला समजून घेणं, स्वतःच्या आवडी जपणं, शरीराची आणि मनाची काळजी घेणं, आपली ध्येयं पुन्हा आठवणं आणि हळूहळू पुढे जाणं आवश्यक असतं.
स्वतःची साथ देणारा माणूस परिस्थितीपासून पळत नाही. तो स्वतःच्या वेदनेकडे पाहतो आणि म्हणतो, “हो, मला दुखतंय. पण मी या दुःखातूनही हळूहळू पुढे जाईन.”
हीच मानसिक ताकद आहे.
लक्षात ठेवा, कोणीतरी तुमचा हात सोडणं तुमच्या हातात नसतं. पण त्या क्षणी तुम्ही स्वतःचा हात घट्ट पकडून ठेवायचा की नाही, हे मात्र तुमच्या हातात असतं.
म्हणूनच नाती जपा, माणसांवर प्रेम करा, त्यांना महत्त्व द्या. पण स्वतःला हरवून कोणतंही नातं टिकवण्याचा प्रयत्न करू नका.
कारण आयुष्याच्या शेवटी प्रत्येक व्यक्तीला स्वतःसोबतच राहावं लागतं.
ते तुमची साथ सोडतील कदाचित. काहीजण अचानक निघून जातील. काहीजण बदलतील. काही नाती संपतील. काही स्वप्नं तुटतील. पण या सगळ्यात तुम्ही स्वतःची साथ कधीच सोडू नका.
कारण जगातील अनेक माणसं तुमच्यासोबत असतील किंवा नसतील, पण तुमच्या आयुष्याच्या प्रत्येक वळणावर तुम्हाला स्वतःचीच गरज असते.
आणि कदाचित स्वतःची साथ देणं हीच स्वतःवरच्या प्रेमाची सर्वात सुंदर सुरुवात आहे.
धन्यवाद.