“तुमच्या समोर गोड बोलणारी माणसं जर तुमच्या मागे बदनामी करत असतील, तर प्रत्येकाला उत्तर देत बसू नका!
मानसशास्त्र सांगतं, अशा वेळी तुमची सर्वात मोठी ताकद तुमचा राग नसून, तुमचा संयम आणि योग्य वेळी घेतलेला निर्णय असतो.”
आपल्या मागे कोणी आपल्याबद्दल वाईट बोलत आहे, चुकीच्या गोष्टी पसरवत आहे किंवा आपली प्रतिमा खराब करण्याचा प्रयत्न करत आहे,
हे समजल्यावर मनाला त्रास होणे स्वाभाविक आहे. विशेषतः ज्या व्यक्तीवर आपण विश्वास ठेवला, तीच व्यक्ती आपली बदनामी करत असेल, तर दुःखासोबत राग, निराशा आणि असुरक्षितताही जाणवू शकते.
अशा वेळी मानसशास्त्र आपल्याला एक महत्त्वाची गोष्ट शिकवते, ती म्हणजे दुसऱ्यांच्या वागण्यावर आपले नियंत्रण नसले, तरी त्या वागण्याला आपण कसा प्रतिसाद देतो, यावर काही प्रमाणात आपले नियंत्रण असते.
मानसशास्त्रातील सामाजिक मूल्यांकनाच्या संकल्पनेनुसार, इतर लोक आपल्याबद्दल काय विचार करतात, याचा आपल्या आत्मप्रतिमेवर परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे बदनामी झाल्यानंतर आपण वारंवार त्याच प्रसंगाचा विचार करतो, मनात उत्तरं तयार करतो आणि त्या व्यक्तीला काय बोलावं याचा विचार करत राहतो.
मात्र, सतत विचार करत राहिल्याने समस्या सुटतेच असे नाही. उलट, अतिविचारामुळे मानसिक ताण वाढू शकतो.
म्हणून सर्वप्रथम स्वतःला विचारा, मी सध्या समस्येवर उपाय शोधत आहे की त्याच विचारांमध्ये अडकून पडत आहे?
१. प्रत्येक आरोपाला उत्तर देण्याची गरज नसते. काही वेळा शांत राहणे म्हणजे कमजोरी नसते, तर परिस्थिती समजून घेण्यासाठी घेतलेला योग्य निर्णय असतो.
प्रत्येक अफवेला उत्तर देण्यात आपली ऊर्जा खर्च करण्याऐवजी, कोणत्या गोष्टीला स्पष्टीकरण देणे आवश्यक आहे आणि कोणत्या गोष्टीकडे दुर्लक्ष करता येईल, हे ठरवा.
मात्र, बदनामीमुळे तुमच्या कामावर, नात्यांवर किंवा प्रतिष्ठेवर गंभीर परिणाम होत असेल, तर योग्य व्यक्तीसमोर तथ्य मांडणे आवश्यक आहे.
२. दुसऱ्यांच्या वागण्यामुळे स्वतःची किंमत ठरवू नका. एखादी व्यक्ती तुमच्याबद्दल चुकीचे बोलते म्हणून तुम्ही चुकीचे ठरत नाही.
मानसशास्त्रात आत्ममूल्याची संकल्पना महत्त्वाची मानली जाते. तुमची ओळख केवळ इतरांच्या मतांवर अवलंबून नसावी.
तुमची कृती, मूल्ये, प्रामाणिकपणा आणि जबाबदारीने वागण्याची पद्धत यांकडे लक्ष द्या. प्रत्येक व्यक्तीला तुमच्याबद्दल योग्य समज असेलच, अशी अपेक्षा ठेवणे वास्तववादी नाही.
३. विश्वास ठेवताना विवेक वापरा. बदनामीचा अनुभव आल्यानंतर प्रत्येकावर संशय घेणे किंवा सर्वांपासून दूर जाणे योग्य नाही.
त्याऐवजी, कोण तुमच्याशी सातत्याने प्रामाणिकपणे वागते, कोण तुमच्या मर्यादांचा आदर करते आणि कोणाच्या कृतीत व शब्दांत फरक दिसतो, हे शांतपणे पाहा.
नात्यांमध्ये विश्वास महत्त्वाचा असतो, पण विश्वासासोबत योग्य मर्यादाही आवश्यक असतात.
४. भावनेच्या भरात प्रतिक्रिया देऊ नका. रागाच्या क्षणी दिलेले उत्तर परिस्थिती आणखी बिघडवू शकते.
त्यामुळे आधी स्वतःला शांत होण्यासाठी वेळ द्या. गरज असल्यास विश्वासू व्यक्तीशी बोला. बदनामीचे पुरावे असतील, तर ते जतन करा.
खोट्या आरोपांमुळे गंभीर नुकसान होत असेल किंवा छळ सुरू असेल, तर योग्य कायदेशीर सल्ला घेण्याचाही विचार करा.
शेवटी लक्षात ठेवा, तुमच्या आयुष्यातील सर्वांत महत्त्वाचे काम प्रत्येकाला तुमच्याबद्दल चांगले वाटावे हे नसून, स्वतःच्या मूल्यांशी प्रामाणिक राहून आयुष्य जगणे हे आहे.
दुसऱ्यांच्या चुकीच्या वागण्यामुळे तुमची शांतता, आत्मविश्वास आणि ध्येय हिरावून घेऊ देऊ नका.
तुमची प्रतिष्ठा केवळ तुम्ही काय बोलता यावर नाही, तर दीर्घकाळ तुम्ही कसे वागता यावरही उभी राहते.
बदनामीला उत्तर देताना सूडापेक्षा सत्य, आवेशापेक्षा विवेक आणि अतिविचारापेक्षा कृती यांची निवड करा.
धन्यवाद.