कधी कधी असं होतं की, आयुष्यात सगळं काही व्यवस्थित सुरू असतं. घर, नोकरी, कुटुंब, जबाबदाऱ्या सगळं असतं. तरीही मनात उत्साह जाणवत नाही. कोणत्याही कामात लक्ष लागत नाही. नवीन काही करण्याची इच्छा होत नाही. सकाळी उठल्यापासून थकवा जाणवतो आणि दिवस कधी संपतो याची वाट पाहिली जाते.
अशा वेळी आपण अनेकदा स्वतःला आळशी समजतो. पण प्रत्येक वेळी उत्साह कमी होण्यामागे आळसच कारणीभूत असतो असं नाही. आपल्या काही विचारांच्या पद्धती, सवयी आणि रोजच्या वागण्यामुळेही मानसिक ऊर्जा कमी होऊ शकते.
जर तुम्हाला पुन्हा उत्साहाने आणि चैतन्याने जगायचं असेल, तर काही गोष्टी आजपासून सोडण्याचा प्रयत्न करा.
१. सतत भूतकाळाचा विचार करणे सोडा.
भूतकाळात घडलेल्या चुका, अपमान, अपयश आणि वाईट अनुभव वारंवार आठवत राहिल्यामुळे मानसिक ऊर्जा खर्च होते. जे घडून गेलं आहे ते बदलता येत नाही. मात्र त्या अनुभवातून शिकून पुढे जाणं आपल्या हातात आहे. त्यामुळे भूतकाळाला शिक्षा बनवण्यापेक्षा त्याला शिकवण बनवा.
२. प्रत्येकाला खूश ठेवण्याचा प्रयत्न सोडा.
प्रत्येक व्यक्तीला आपलं वागणं आवडेलच असं नाही. प्रत्येकाच्या अपेक्षा पूर्ण करण्याच्या प्रयत्नात आपण स्वतःच्या इच्छा आणि गरजांकडे दुर्लक्ष करतो. यामुळे भावनिक थकवा वाढू शकतो. इतरांचा आदर करा, पण स्वतःच्या आनंदाची किंमत मोजून नाही.
### ३. स्वतःची इतरांशी तुलना करणे सोडा.
सोशल मीडियावर इतरांचं यश, पैसा, आनंद आणि जीवनशैली पाहून स्वतःचं आयुष्य कमी महत्त्वाचं वाटू शकतं. पण लक्षात ठेवा, प्रत्येकाचा प्रवास वेगळा असतो. दुसऱ्यांच्या आयुष्याशी तुलना करण्याऐवजी कालच्या स्वतःपेक्षा आज थोडं चांगलं होण्याचा प्रयत्न करा.
४. सतत नकारात्मक विचार करत राहणे सोडा.
‘माझ्याकडून हे होणार नाही’, ‘माझं नशीबच खराब आहे’, ‘माझ्या आयुष्यात काहीच चांगलं घडणार नाही’ असे विचार आत्मविश्वास कमी करू शकतात. नकारात्मक विचार येणं स्वाभाविक आहे. मात्र प्रत्येक विचाराला सत्य समजण्याची गरज नाही. स्वतःला विचारा, या विचाराला खरंच काही पुरावा आहे का?
५. स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करणे सोडा.
पुरेशी झोप न घेणे, व्यायाम टाळणे, सतत मोबाइल वापरणे आणि अनियमित आहार यांचा परिणाम आपल्या शारीरिक आणि मानसिक ऊर्जेवर होऊ शकतो. शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी नियमित झोप, संतुलित आहार, चालणे आणि व्यायाम यांना महत्त्व द्या.
६. प्रत्येक गोष्टीचा अतिविचार करणे सोडा.
एखादी गोष्ट घडण्याआधीच तिचे वाईट परिणाम मनात तयार करणे, छोट्या समस्यांचा मोठा विचार करणे आणि निर्णय घेण्यास सतत विलंब करणे यामुळे मानसिक थकवा वाढतो. प्रत्येक प्रश्नाचं उत्तर लगेच मिळेलच असं नाही. काही गोष्टींचा स्वीकार करून कृती करण्यावर लक्ष केंद्रित करा.
७. स्वतःला सतत दोष देणे सोडा.
प्रत्येक अपयशासाठी स्वतःलाच जबाबदार धरणं योग्य नाही. आयुष्यात काही गोष्टी आपल्या नियंत्रणात असतात, तर काही नसतात. चूक झाली तर स्वतःला शिक्षा करण्याऐवजी त्यातून शिकण्याचा प्रयत्न करा. स्वतःशी प्रेमाने आणि समजूतदारपणे वागायला शिका.
८. स्वतःसाठी वेळ न काढणे सोडा.
सतत काम, जबाबदाऱ्या आणि इतरांच्या गरजा पूर्ण करताना स्वतःसाठी वेळच उरत नाही. आवडतं पुस्तक वाचणं, संगीत ऐकणं, निसर्गात फिरणं किंवा शांतपणे स्वतःसोबत वेळ घालवणं अशा छोट्या गोष्टी मनाला आनंद देऊ शकतात.
आयुष्यात उत्साह आणि चैतन्य टिकवण्यासाठी नेहमी काहीतरी मोठं करण्याची गरज नसते. कधी कधी काही चुकीच्या सवयी सोडणं आणि स्वतःकडे नव्याने लक्ष देणंही पुरेसं ठरतं.
आज स्वतःला एक प्रश्न विचारा, ‘माझ्या मानसिक शांततेची आणि आनंदाची किंमत मोजून मी कोणत्या गोष्टी करत आहे?’
त्याचं उत्तर शोधा आणि बदलाची सुरुवात करा.
कारण आयुष्य सुंदर बनवण्यासाठी प्रत्येक वेळी आयुष्य बदलण्याची गरज नसते, कधी कधी स्वतःची विचार करण्याची पद्धत बदलणंही पुरेसं असतं.
टीप: उत्साहाचा अभाव, सततचा थकवा किंवा आवडत्या गोष्टींमधील रस कमी होणे ही लक्षणे दीर्घकाळ टिकत असतील आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम करत असतील, तर मानसिक आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
धन्यवाद.