लग्न किंवा प्रेमसंबंध म्हणजे फक्त एकत्र राहणे नाही. तो दोन व्यक्तींनी एकमेकांच्या भावनांचा, विचारांचा आणि स्वप्नांचा आदर करत केलेला प्रवास असतो. पण अनेक नात्यांमध्ये हळूहळू प्रेम कमी आणि संघर्ष जास्त दिसू लागतो. रोजचे वाद, टोमणे, टीका, अबोला, तुलना आणि एकमेकांना कमी लेखणे यामुळे काही जोडपी नकळत एकमेकांचे साथीदार न राहता शत्रूप्रमाणे वागू लागतात.
मानसशास्त्रीय संशोधन सांगते की नाते तुटण्यामागे मोठे कारण एकच भांडण नसते. तर रोजच्या छोट्या नकारात्मक वागणुकीची सवय असते. जेव्हा दोघेही “मी जिंकायला पाहिजे” या भूमिकेत जातात, तेव्हा “आपण” हरायला सुरुवात होते.
जोडीदार आणि शत्रू यांच्यातील फरक
जोडीदार तुमच्या आनंदात आनंद मानतो. तुमच्या दुःखात तुमच्या पाठीशी उभा राहतो. चुका झाल्या तर समजावतो. पण शत्रूप्रमाणे वागणारी व्यक्ती प्रत्येक चूक आठवण करून देते, टोमणे मारते आणि तुमच्या कमकुवतपणाचा वापर तुमच्याविरुद्ध करते.
स्वतःला एक प्रश्न विचारा. तुमचा जोडीदार तुमच्यासाठी सुरक्षित व्यक्ती आहे की तणावाचे कारण?
प्रत्येक भांडण नाते संपवत नाही
भांडण होणे हे सामान्य आहे. दोन वेगळ्या व्यक्ती एकत्र राहत असतील तर मतभेद होणारच. पण महत्त्वाचे म्हणजे भांडणानंतर काय होते?
काही जोडपी एकमेकांना समजून घेतात. माफी मागतात. चर्चा करतात. उपाय शोधतात.
तर काही जोडपी जुने विषय काढतात, अपमान करतात आणि अनेक दिवस अबोला धरतात. अशा वेळी समस्या सुटत नाही, ती फक्त वाढत जाते.
सतत टीका करणे
मानसशास्त्रानुसार सतत टीका ऐकणाऱ्या व्यक्तीचा आत्मविश्वास कमी होतो. “तू कधीच काही नीट करत नाहीस”, “तुझ्यात अक्कल नाही”, “तुझ्यामुळेच सगळं बिघडलं” अशी वाक्ये व्यक्तीच्या मनावर खोल परिणाम करतात.
समस्येवर बोला, पण व्यक्तिमत्त्वावर हल्ला करू नका.
एकमेकांचे ऐकणे कमी होणे
अनेक नात्यांमध्ये दोघेही बोलतात, पण कोणीही ऐकत नाही.
समोरची व्यक्ती काय सांगते हे समजून घेण्याऐवजी आपण काय उत्तर द्यायचे याचाच विचार करत असतो.
जेव्हा ऐकून घेतले जाते, तेव्हा माणूस शांत होतो. जेव्हा दुर्लक्ष केले जाते, तेव्हा राग वाढतो.
तुलना करणे
“अमुक व्यक्तीचा नवरा असा आहे.”
“तमुक व्यक्तीची बायको तशी आहे.”
अशी तुलना नात्यात असुरक्षितता निर्माण करते. प्रत्येक व्यक्ती वेगळी असते. तुलना करण्याऐवजी कौतुक करण्याची सवय लावा.
जिंकण्याची स्पर्धा
काही जोडपी प्रत्येक वादात जिंकण्याचा प्रयत्न करतात. पण नात्यात एक जिंकला आणि दुसरा हरला तर शेवटी नातेच हरते.
योग्य प्रश्न असा आहे, “आपण दोघे मिळून ही समस्या कशी सोडवू शकतो?”
भावनिक सुरक्षितता का महत्त्वाची आहे?
संशोधनानुसार ज्या नात्यात व्यक्ती स्वतःच्या भावना मोकळेपणाने व्यक्त करू शकते, ते नाते अधिक मजबूत असते.
जर तुमचा जोडीदार तुमच्याशी काही बोलण्याआधीच घाबरत असेल, तर हे नात्यासाठी धोक्याचे लक्षण आहे.
छोट्या गोष्टी मोठा फरक करतात
दररोजचे एक हसू, धन्यवाद, कौतुक, प्रेमाने विचारलेली चौकशी किंवा हलका स्पर्श यामुळे नात्यातील जवळीक वाढते.
मोठ्या भेटवस्तूंपेक्षा छोट्या सकारात्मक कृती जास्त प्रभावी ठरतात.
माफी मागणे कमजोरी नाही
अनेकांना वाटते की माफी मागितली म्हणजे आपण हरलो.
प्रत्यक्षात माफी मागण्यासाठी अहंकारापेक्षा प्रेम मोठे असावे लागते.
“माझ्याकडून चूक झाली” ही चार शब्द अनेक तुटलेली मने पुन्हा जोडू शकतात.
रागाच्या क्षणी घेतलेले निर्णय
रागाच्या भरात बोललेले शब्द अनेक वर्षे विसरले जात नाहीत.
म्हणून खूप राग आला असेल तर काही वेळ शांत राहा. नंतर चर्चा करा.
भावना शांत झाल्यावर घेतलेले निर्णय अधिक योग्य असतात.
एकमेकांचे कौतुक करा
अनेक जोडपी चुका लगेच दाखवतात, पण चांगल्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करतात.
दिवसातून एकदा तरी आपल्या जोडीदाराचे मनापासून कौतुक करा. त्याच्या किंवा तिच्या प्रयत्नांची दखल घ्या.
कौतुकामुळे जवळीक वाढते आणि नाते अधिक उबदार बनते.
विश्वास ही नात्याची ताकद
विश्वास एकाच दिवशी तयार होत नाही. तो सातत्यपूर्ण प्रामाणिक वागणुकीतून तयार होतो.
खोटे बोलणे, गोष्टी लपवणे किंवा वारंवार दिलेला शब्द मोडणे यामुळे विश्वास कमी होतो.
विश्वास तुटला तर नाते टिकवण्यासाठी दोघांनाही जास्त प्रयत्न करावे लागतात.
स्वतःमध्येही बदल करा
अनेकदा आपण जोडीदार बदलावा अशी अपेक्षा करतो.
पण स्वतःमध्ये बदल करण्याची तयारी कमी असते.
स्वतःच्या बोलण्याकडे, वागण्याकडे आणि प्रतिक्रियांकडे प्रामाणिकपणे पाहिले तर अनेक समस्या कमी होऊ शकतात.
निष्कर्ष
स्वतःला एक साधा प्रश्न विचारा.
तुमच्या जोडीदाराला तुमच्यासोबत सुरक्षित, शांत आणि आनंदी वाटते का?
जर उत्तर “हो” असेल, तर तुम्ही खऱ्या अर्थाने जोडीदार आहात.
पण जर सतत भीती, तणाव, अपमान, राग आणि स्पर्धा यामुळे नाते भरले असेल, तर नकळत तुम्ही एकमेकांचे शत्रू बनत आहात.
नाते टिकवण्यासाठी परिपूर्ण असण्याची गरज नसते. एकमेकांना समजून घेण्याची, चुका स्वीकारण्याची, माफ करण्याची आणि दररोज थोडेसे प्रेम दाखवण्याची गरज असते.
लक्षात ठेवा, विवाह किंवा प्रेमसंबंध हा युद्धाचा मैदान नाही. तो दोन व्यक्तींनी एकमेकांच्या हातात हात घालून आयुष्यभर एकत्र चालण्याचा प्रवास आहे. जेव्हा “मी” पेक्षा “आपण” महत्त्वाचे वाटू लागते, तेव्हाच नाते खऱ्या अर्थाने मजबूत, आनंदी आणि दीर्घकाळ टिकणारे बनते.
धन्यवाद.