आयुष्यात प्रत्येक व्यक्ती आपल्याशी चांगलीच वागेल असं नाही. काही लोक आपल्याला अपमानित करतील, कमी लेखतील, आपल्याबद्दल चुकीचं बोलतील किंवा आपल्याला त्रास देण्यासाठी वेगवेगळे प्रयत्न करतील. अशा वेळी त्यांना उत्तर देण्याच्या नादात आपणही आपली विचारांची पातळी खाली आणायची का, याचा विचार करणं गरजेचं आहे.
लक्षात ठेवा, समोरची व्यक्ती कशी वागते यावर तिचे संस्कार दिसतात; पण आपण कसं वागतो यावर आपले विचार आणि व्यक्तिमत्त्व दिसतं.
मानसशास्त्राच्या दृष्टीने पाहिलं तर, जेव्हा एखादी व्यक्ती आपला अपमान करते किंवा आपल्याला कमी लेखते, तेव्हा आपल्या मनात राग, दुःख, अस्वस्थता आणि बदला घेण्याची भावना निर्माण होऊ शकते. कारण माणसाला स्वतःचा सन्मान खूप महत्त्वाचा वाटतो. आपल्याला कोणी दुखावलं तर त्याला त्याच पद्धतीने उत्तर द्यावं असं मनाला वाटतं. मात्र, प्रत्येक वेळी आपल्या भावनांनुसार वागणं योग्य नसतं.
१. प्रत्येक गोष्टीला उत्तर देण्याची गरज नसते.
काही लोक मुद्दाम आपल्याला चिडवतात. आपली प्रतिक्रिया पाहून त्यांना आनंद मिळतो. अशा वेळी शांत राहणं म्हणजे कमजोरी नाही. उलट, स्वतःच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची ती एक क्षमता आहे. प्रत्येक वादात सहभागी झालं पाहिजे असं नाही.
२. दुसऱ्यांच्या चुकीच्या वागण्यामुळे स्वतःला बदलू नका.
एखादी व्यक्ती खोटं बोलत असेल, अपमान करत असेल किंवा दुसऱ्यांना त्रास देत असेल, तर तिच्यासारखं वागून आपण काहीही मिळवत नाही. तिच्या वागण्यामुळे आपले चांगले गुण आणि मूल्यं गमावू नका.
३. भावनांवर नियंत्रण ठेवायला शिका.
रागाच्या भरात बोललेले शब्द अनेकदा नात्यांमध्ये कटुता निर्माण करतात. त्यामुळे राग आला की लगेच प्रतिक्रिया देण्याऐवजी थोडा वेळ थांबा. स्वतःला शांत करा आणि मग विचारपूर्वक बोला. यामुळे चुकीचे निर्णय घेण्याची शक्यता कमी होते.
४. स्वतःचा सन्मान जपण्यासाठी मर्यादा ठेवा.
शांत राहणं म्हणजे कोणाचाही अपमान सहन करणं नाही. कोणी वारंवार तुमच्याशी चुकीचं वागत असेल तर त्याला स्पष्टपणे विरोध करा. गरज पडल्यास त्या व्यक्तीपासून अंतर ठेवा. स्वतःचा स्वाभिमान जपणं हीसुद्धा मानसिक आरोग्याची गरज आहे.
५. बदला घेण्यापेक्षा स्वतःच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करा.
काही लोकांना आपल्याला अपयशी झालेलं पाहायचं असतं. अशा लोकांना उत्तर देण्यासाठी आपला वेळ आणि ऊर्जा खर्च करण्यापेक्षा स्वतःच्या प्रगतीसाठी प्रयत्न करा. आपली कौशल्यं वाढवा, नवीन गोष्टी शिका आणि आयुष्यात पुढे जाण्याचा प्रयत्न करा.
६. स्वतःची तुलना दुसऱ्यांच्या वागण्याशी करू नका.
कोणी कितीही चुकीचं वागलं तरी त्यावरून स्वतःची किंमत ठरवू नका. दुसऱ्यांच्या बोलण्यामुळे आपल्याबद्दल नकारात्मक विचार निर्माण होऊ देऊ नका. स्वतःमधील चांगल्या गोष्टी ओळखा आणि त्यांचा विकास करा.
७. मानसिक शांतता हीदेखील एक मोठी कमाई आहे.
प्रत्येक व्यक्तीला समजावून सांगणं, प्रत्येक चुकीला उत्तर देणं आणि प्रत्येक वाद जिंकणं शक्य नसतं. त्यामुळे कोणत्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायचं आणि कुठे ठामपणे उभं राहायचं, हे शिकणं महत्त्वाचं आहे.
शेवटी एक गोष्ट लक्षात ठेवा, आयुष्यात तुमच्यापेक्षा खाली विचार करणारी माणसं भेटतील. काही जण तुमचा अपमान करतील, तुमच्याबद्दल गैरसमज पसरवतील, तर काही जण तुमचं मन दुखावतील. पण त्यांच्या वागण्यामुळे तुम्ही तुमची विचारांची उंची कमी करू नका.
कारण दुसऱ्याला खाली खेचून आपण मोठे होत नाही, तर स्वतःला उंचावून मोठे होतो.
तुमची शांतता, तुमचा स्वाभिमान, तुमचे विचार आणि तुमचं व्यक्तिमत्त्व ही तुमची खरी ताकद आहे. ती कोणाच्या चुकीच्या वागण्यामुळे गमावू नका.
ते कितीही खाली घसरले तरी तुम्ही तुमच्या विचारांची उंची कायम ठेवा. कारण तुमचं व्यक्तिमत्त्व दुसऱ्यांच्या वागण्यावर नाही, तर तुम्ही निवडलेल्या मूल्यांवर उभं असतं.
धन्यवाद.