अनेक लोक “आकर्षणाचा नियम” म्हणजेच Law of Attraction बद्दल ऐकतात. काही लोक त्यावर पूर्ण विश्वास ठेवतात, तर काहींना तो फक्त कल्पना वाटतो. पण मानसशास्त्राच्या दृष्टीने पाहिलं तर एक गोष्ट स्पष्ट दिसते. आपण ज्या गोष्टींवर जास्त लक्ष देतो, ज्या प्रकारचे विचार सतत मनात ठेवतो, त्याच दिशेने आपलं वर्तन, निर्णय आणि आयुष्य हळूहळू वळत जातं. म्हणूनच विश्वास असो किंवा नसो, आकर्षणाचा नियम आपल्या आयुष्यात काही ना काही प्रकारे काम करत असतो.
मानसशास्त्र सांगतं की माणसाचं मेंदू सतत माहिती फिल्टर करत असतो. जगात रोज हजारो गोष्टी घडत असतात, पण आपलं लक्ष त्या काही गोष्टींकडेच जातं ज्या आपल्यासाठी महत्त्वाच्या असतात. उदाहरणार्थ, तुम्ही एखादी नवी गाडी घ्यायचा विचार करत असाल, तर अचानक तुम्हाला तीच गाडी रस्त्यावर खूप दिसायला लागते. याचा अर्थ असा नाही की ती गाडी अचानक वाढली. पण तुमचं लक्ष त्या गोष्टीकडे केंद्रित झालं आहे.
हेच आकर्षणाच्या नियमामागचं एक महत्त्वाचं मानसशास्त्रीय कारण आहे. आपण ज्या गोष्टींचा वारंवार विचार करतो, त्या गोष्टींकडे आपलं लक्ष वाढतं आणि त्याच दिशेने आपली कृती देखील वाढते.
याला मानसशास्त्रात Self-fulfilling prophecy असंही म्हणतात. म्हणजे आपण एखादी गोष्ट होईल असा विश्वास ठेवतो, त्यामुळे आपण नकळत तशाच प्रकारे वागायला लागतो आणि शेवटी ती गोष्ट खरोखर घडते. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याला वाटतं की तो अभ्यासात चांगला नाही. हा विचार त्याच्या मनात सतत राहतो. त्यामुळे तो अभ्यासात कमी लक्ष देतो, प्रयत्न कमी करतो आणि शेवटी निकाल खरोखरच वाईट येतो. मग त्याला वाटतं की “माझा अंदाज बरोबर होता.”
पण दुसऱ्या बाजूला, एखाद्या व्यक्तीला वाटतं की “मी प्रयत्न केला तर मी यशस्वी होऊ शकतो.” हा विचार त्याला सतत प्रयत्न करायला, शिकायला आणि पुढे जायला प्रेरणा देतो. त्यामुळे त्याच्या आयुष्यात संधी वाढायला लागतात.
इथे आकर्षणाचा नियम जादूसारखा काम करत नाही. पण तो आपल्या विचारांमुळे तयार होणाऱ्या वर्तनामुळे काम करतो.
मानसशास्त्रात अजून एक महत्त्वाची संकल्पना आहे – Reticular Activating System म्हणजेच RAS. हा मेंदूचा एक भाग आहे जो ठरवतो की आपल्याला कोणत्या गोष्टींकडे लक्ष द्यायचं आणि कोणत्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायचं. आपण जे विचार सतत करतो, त्या विचारांना हा मेंदू अधिक महत्त्व देतो.
उदाहरणार्थ, तुम्हाला जर नवी संधी शोधायची असेल आणि तुम्ही सतत त्या विचारात असाल, तर तुम्हाला इतर लोकांपेक्षा संधी जास्त दिसू लागतात. कारण तुमचा मेंदू त्या गोष्टी शोधायला तयार असतो.
म्हणूनच अनेक यशस्वी लोक सकारात्मक विचारांवर भर देतात. सकारात्मक विचार म्हणजे फक्त स्वतःला खोटं सांगणं नाही. त्याचा अर्थ असा की आपण शक्यता पाहायला शिकतो.
आकर्षणाच्या नियमाचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे भावनिक ऊर्जा. मानसशास्त्र सांगतं की भावना आपल्या निर्णयांवर मोठा प्रभाव टाकतात. जर एखादी व्यक्ती सतत भीती, नकारात्मकता आणि शंका यामध्ये जगत असेल, तर तिच्या कृतींवर त्याचा परिणाम होतो. ती संधी टाळते, नवीन गोष्टींचा प्रयत्न करत नाही आणि हळूहळू तिचं आयुष्यही त्याच चौकटीत अडकत जातं.
पण जर एखादी व्यक्ती आशा, आत्मविश्वास आणि उत्साह या भावनांसह जगत असेल, तर ती व्यक्ती अधिक धाडसी निर्णय घेते. ती लोकांशी संवाद साधते, नवे अनुभव घेते आणि त्यामुळे तिच्या आयुष्यात संधी निर्माण होतात.
म्हणून आकर्षणाचा नियम फक्त विचारांबद्दल नाही. तो विचार, भावना आणि कृती यांच्या एकत्रित परिणामाबद्दल आहे.
अनेक संशोधनांमध्ये हेही दिसून आलं आहे की जे लोक आपली उद्दिष्टं स्पष्टपणे मनात ठेवतात आणि त्याची कल्पना करतात, ते लोक त्या उद्दिष्टांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता जास्त असते. याला Visualization असं म्हणतात. खेळाडू, उद्योजक आणि कलाकार अनेकदा या तंत्राचा वापर करतात.
जेव्हा आपण एखाद्या गोष्टीची स्पष्ट कल्पना करतो, तेव्हा मेंदू त्या दिशेने काम करण्यासाठी स्वतःला तयार करतो. त्यामुळे आपल्या कृती अधिक केंद्रित होतात.
पण इथे एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवणं आवश्यक आहे. फक्त विचार करून किंवा इच्छा व्यक्त करून आयुष्य बदलत नाही. विचारांबरोबर कृती आवश्यक असते. आकर्षणाचा नियम तेव्हाच प्रभावी होतो जेव्हा विचार आणि कृती यांची दिशा एकच असते.
उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीला चांगलं आरोग्य हवं आहे. तो रोज आरोग्याबद्दल सकारात्मक विचार करत असेल, पण जीवनशैली बदलत नसेल, तर परिणाम मिळणार नाही. पण जर तो विचारांबरोबर योग्य आहार, व्यायाम आणि सवयी स्वीकारत असेल, तर त्याचा परिणाम दिसू लागतो.
म्हणून आकर्षणाचा नियम म्हणजे जादू नसून मनाच्या कार्यपद्धतीचं एक साधं स्पष्टीकरण आहे. आपण ज्या विचारांना सतत जागा देतो, ते विचार आपली दृष्टी, वर्तन आणि निर्णय घडवतात.
शेवटी एक गोष्ट स्पष्ट होते. आपण जे विचार करतो, त्याचा आपल्या आयुष्यावर परिणाम होतो. जर आपण सतत भीती, नकारात्मकता आणि शंका यावर लक्ष केंद्रित केलं, तर आयुष्य तसंच वाटायला लागतं. पण जर आपण शक्यता, प्रयत्न आणि विकासावर लक्ष केंद्रित केलं, तर आयुष्य हळूहळू त्या दिशेने बदलायला लागतं.
म्हणून आकर्षणाचा नियम मानायचा की नाही हा वैयक्तिक प्रश्न आहे. पण मानसशास्त्र सांगतं की विचार, भावना आणि लक्ष यांचा आपल्या आयुष्यावर मोठा प्रभाव असतो.
आणि कदाचित म्हणूनच, आपण ज्या दिशेने मन लावतो… आयुष्यही हळूहळू त्याच दिशेने वळायला लागतं.
धन्यवाद.